การประคบร้อน

0
223

ผลทางสรีรวิทยาของการถ่ายเทความร้อน อุณหภูมิของน้ำขนาดพอดีที่ทำให้เกิดสมดุล

ของการถ่ายเทความร้อนระหว่างร่างกายกับน้ำ (Thermoneutral temperature) ของเพศชายคือระหว่าง34-35 องศาเซลเซียส ส่วนของเพศหญาจะต่ำกว่าชายเล็กน้อย เมื่อแช่น้ำอุณหภูมิเย็นกว่านี้ เช่นระหว่าง 30-33 องศาท่าให้หลอดเลือดส่วนปลายของร่างกายจะหดตัวเพื่อสงวนความร้อนไว้ เลือดไหลกลับไปสู่หัวใจมากขึ้นทำให้อัตาชีพจรช้าลง เมื่อแช่น้ำเย็นมากขร่างกายจะสูญเสียความร้อนมากขึ้น กล้ามเนื้อจะกระตุกเพื่อสร้างความร้อนมาทดแทน

เมื่อร่างกายสัมผัสน้ำที่อุณหภูมิสูงกว่าผิวหน้า ความร้อนจะถูกถ่ายเทเข้าสู่ร่างกาย การแช่ในน้ำอุน 36-37 องศาเซลเซียส เส้นเลือดที่ผิวหน้าและกล้ามเนื้อจะขยายตัวเพีอระบายความร้อนออกเลือดกลับสูหาใจน้อยลง ท้าใหหวใจต้องเต้นเร็วขึ้น ระบบประสาทที่ควบคุมการเคลื่อนไหวจะตื่นตัวจะลดลง ความตึงตัวของกล้ามเนื้อลดลง ร่างกาย จะผ่อนคลายมากและสามารถจะยืดเหยียดกล้ามเนื้อได้ดี แต่จะออกกำลังกายไม่ค่อยไหวการแช่น้ำอุณหภูมิสูงเป็นเวลานานจนร่างกายไดรับความร้อนมากเกินไปอาจทำให้เป็นลมเพราะมีเลือดคั่งอยู่ตามกล้ามเนื้อและผิวหนังมาก จนสมองได้รับเลือดไม่พอเพียงได้ด้วยคุณลักษณะในการเก็บสะสมความร้อนและถ่ายเทความร้อนได้ดีและผลต่อสรีรวิทยาจากความร้อนของน้ำ และไอน้ำ ดังกล่าวข้างต้น น้ำจึงเป็นสารที่มนุษย์น่ามาใช้สำหรับนาความร้อนหรอความเย็นให้กับร่างกายเพื่อการบำบัดรักษาด้ายวิธีต่างๆ กัน เช่น การประคบร้อน การอาบแช่ในน่าร้อน หรือการอบไอนาร้อนในตู้อบสมุนไพรไอน้ำหรือตู้ซ่าวน่า โดยการอบสมุนไพรคนจะนิยมมากที่สุดในการบำบัดด้วยตู้อบสมุนไพรไอน้ำพราะสะดวกสบายกว่า   เป็นต้น ในทางตรงกันข้ามคุณสมบัติของน้ำก็สามารถใช้สำหรับระบายความร้อนให้ร่างกายเพื่อประโยชน์ด้านสุขภาพ เช่นเดียวกัน เช่น การประคบเย็นเพื่อห้ามเลือด การเช็ดตัวเพื่อลดอาการไข้การ อาบแช่น้ำเย็นเพื่อกระตุ้นระบบประสาท การอาบน้ำเย็นเพื่อระบายความร้อน รวมทั้งช่วยระบายความร้อนในขณะออกกำลังกายในน้ำและใช้รักษาหรือป้องกันอันตรายจากความร้อนเมื่อออกกำลังกายฝีก หรือทำงานในวันที่มีอากาศร้อนจัดได้